Gevolgen voor gemeenten van koerswijziging Van Rijn

14 november 2013

Staatssecretaris Van Rijn (VWS) heeft op 6 november 2013 in een brief aan de Tweede Kamer hervormingen van de langdurige zorg aangekondigd. Wij schetsen kort voor u de inhoud van die brief, de reactie van de VNG, en mogelijke gevolgen voor gemeenten.

 De brief van Van Rijn

De brief van Van Rijn (download de volledige brief) gaat met name in op de positionering van de extramurale persoonlijke verzorging en de langdurige GGZ.

  • De Wmo
    De ondersteuning gericht op participatie en begeleiding van mensen gaat uit de AWBZ naar de Wmo. Daarbij gaat het met name om extramurale begeleiding, beschermd wonen, en extramurale verzorging voor mensen met een verstandelijke of zintuigelijke beperking en psychiatrische problematiek (5% van het totale budget voor persoonlijke verzorging).
  • De zorgverzekeringswet
    De zorgverzekeringswet omvat vanaf 2015 het verzekerde recht op lijfsgebonden zorg gericht op genezing, behandeling en verpleging. In dit geval gaat het met name om wijkverpleging, extramurale verzorging voor mensen, ouderen en chronisch zieken, intramurale GGZ-zorg vanaf 18 jaar en ambulante GGZ-behandeling. (95% van het totale budget voor persoonlijke verzorging).
  • De Wet op de langdurige zorg
    In de nieuwe Wet op de langdurige zorg zijn aanspraken opgenomen op langdurige, intensieve (intramurale) zorg.
  • Specifieke doelgroepen
    De aard van de zorg of ondersteuning van een aantal specifieke groepen bepaalt in grote mate vanuit welk stelsel of domein de zorg of ondersteuning moet komen. Denk aan behandeling groep voor thuiswonende kinderen met meervoudige beperkingen met (zeer) ernstige verstandelijke beperking met intramurale zorgbehoefte (komt onder Wlz), kortdurend verblijf ter ontlasting van de mantelzorger (onder Wmo), palliatief terminale thuiszorg (onder Zvw). Er wordt geen bijzondere positie gecreëerd voor mensen met autisme, NAH, LVG met gedragsstoornissen. Het stelsel biedt volgens van Rijn voldoende mogelijkheden voor een goed ondersteuningsaanbod.

 De aanspraak Wijkverpleging

Er komt een nieuwe aanspraak Wijkverpleging voor medische verpleging en verzorging onder de Zvw. Hieronder valt dus niet de verzorging voor mensen met een verstandelijke of zintuigelijke beperking, of een psychiatrische stoornis. Voor deze mensen geldt dat verzorging nauw verbonden is aan begeleiding, en deze valt onder de Wmo. De Nationale Zorg Autoriteit gaat advies geven over de bekostiging van de aanspraak wijkverpleging.

 De huisarts of de specialist stellen in het nieuwe systeem de medische diagnose of aandoening voor de (medische) problematiek die ten grondslag ligt aan verzorging. De wijkverpleegkundige, die werkt vanuit een team van verzorgenden en verpleegkundigen, indiceert voor de nieuwe aanspraak wijkverpleging. Dit betreft zowel de verpleegkundige als de eenvoudige verzorgende taken zoals wassen en aankleden. De wijkverpleegkundige speelt derhalve een cruciale rol in het verbinden van het medische en het sociale domein.

 Argumentatie

Van Rijn geeft in zijn brief aan de Kamer de volgende argumenten voor de voorgenomen hervormingen.

Persoonlijke verzorging onder de zorgverzekeringswet: 

  • De meeste mensen die verpleging nodig hebben  maken zijn ouderen, die ook gebruik van verzorging. Zo raakt lijfsgebonden zorg niet versnipperd. 
  • Kleinschalige zelfsturende teams van waaruit verzorging en verpleging wordt geleverd zijn efficiënter en goedkoper.

Langdurige GGZ bij Zvw en Wmo: 

  • Het perspectief op herstel moet nooit uit het oog worden verloren. 
  • Beschermd wonen bij Wmo: dit gaat om mensen die primair structuur en begeleiding nodig hebben, zonder nabijheid van een arts.

 Bezuinigingen

De geplande bezuinigingsopgave blijft gehandhaafd: 25% op begeleiding, 15% op persoonlijke verzorging, en 40% op hulp bij het huishouden. De GGZ middelen komen over op basis van historische kosten, zonder korting. In een circulaire van 15 november as. wordt bekend gemaakt om welk budget het gaat.

 Planning wetstraject

De planning van het wetstraject is als volgt:

  • Het wetsvoorstel voor de nieuwe Wmo ligt voor de kerst bij de Kamer.
  • De contouren van de aanspraak wijkverpleging zijn in janurai 2014 bekend. .
  • In januari 2014 zal de nieuwe Wlz en de aanspraak wijkverpleegkunde, inclusief bekostigingsmodel, naar de kamer gaan.

 Standpunt VNG

Inhoudelijk

De VNG betoogt dat het overwegend ouderen met lichamelijke beperkingen zijn die nu gebruik maken van persoonlijke verzorging (hulp bij aankleden, eten, wassen, etc.), Deze mensen hebben vaak ook behoefte aan andere voorzieningen zoals hulp bij het huishouden en begeleiding. Veel van de beoogde besparingen, te behalen via slimme combinaties en efficiëntie, zijn moeilijker te behalen. 

De VNG vreest dat er een claimcultuur gaat ontstaan, met hogere premies en eigen bijdragen als onherroepelijk gevolg. Zoals ook het aantal loketten, de bureaucratie en de wachtlijsten zullen stijgen. Terwijl het er toch juist om gaat te kijken naar wat mensen zelf kunnen en om problemen in samenhang te bezien en op te lossen. De knip die nu wordt aangebracht tussen het leveren van lijfsgebonden zorg enerzijds en begeleiding en aansturing anderzijds, is vragen om uitvoeringsproblemen en afschuifrisico’s. De samenwerking met verzekeraars, die nodig is om dit te realiseren, is niet optimaal.

 Financieel

De VNG heeft verbijsterd gereageerd op de brief van Van Rijn. De schattingen op dit moment gaan ervan uit dat er voor gemeenten € 2,5 miljard minder overblijft van het totaal van ruim € 6 miljard. Dit wordt aangekondigd naast de begrotingsmaatregelen 2014 om onder meer de inkomensondersteuning voor een groot deel niet meer bij gemeenten onder te brengen, en het MEE budget dat over gaat te korten.

 BALV

De planning en de realisatie van de bezuinigingsopgave staan onder druk. De VNG heeft de medewerking aan de decentralisatie opgeschort tot een bijzondere algemene ledenvergadering (BALV) op 29 november. De leden van de VNG stemmen dan over opschorten van de medewerking of het (opnieuw) onderhandelen over het financiële kader.

Lees hier de volledige reactie van de VNG aan Staatssecretaris Van Rijn.

 

Uitdaging voor gemeenten

Als de wet door gaat zoals nu aangekondigd zullen gemeenten nog steviger moeten sturen op het realiseren van een samenhangend ondersteuningsaanbod en de bezuinigingsopgave. Het is de uitdaging de samenwerking met verzekeraars in de wijk goed neer te zetten. Een cruciale rol hierbij is weggelegd voor de wijkverpleegkundige, als verbindende schakel tussen het medische en het sociale domein. 

Verzekeraars moeten ruimte bieden aan de wijkverpleegkundige om deze schakelfunctie generalistisch in te zetten. Gemeenten zullen versterkt in moeten zetten opde ontwikkeling van innovatieve werkwijzen zoals sociale teams en buurtgericht werken in kleinschalige teams. Voor wat betreft de GGZ krijgt de centrumgemeente een belangrijke rol, en is de afstemming met de jeugdzorg een aandachtspunt. 

Meer weten?

Wilt u meer weten over de gevolgen van de koerswijzigingen die Staatssecretaris Van Rijn heeft aangekondigd? Wilt u eens sparren met een specialist? Neem vrijblijvend contact op met

Themadag Centrale Cliëntenraad Amerpoort over Wmo druk bezocht

Op zaterdag 9 november jl. vond de jaarlijkse themadag van de Centrale Cliëntenraad (CCR) plaats. Dit jaar was het thema ‘veranderingen in de AWBZ en Wmo’. Ook nu bleek het onderwerp een schot in de roos. Het Cultureel Centrum zat vol met meer dan tweehonderd cliëntvertegenwoordigers.

Jo Terlouw, directeur van Kansplus, gaf een lezing over de ontwikkelingen in de zorg, de veranderingen in de AWBZ en de komst van de Wmo. “Van de 28 miljard die per jaar wordt uitgegeven aan de AWBZ, gaat nu 7 miljard naar de gehandicaptenzorg. De komende jaren krijgen we te maken met drie decentralisaties met bezuinigingen: de AWBZ en Wmo, Werk en Inkomen en de Jeugdzorg. De verantwoordelijkheid verschuift van het rijk naar de gemeente.”

Bundel uw krachten

Terlouw legde vervolgens uit wat de Wmo kan betekenen als de wet begin 2014 door de Tweede Kamer komt. “Het gaat straks gebeuren dat de gemeenteambtenaar bij u aan de keukentafel zit. Bent u daarop voorbereid?” Kansplus is er niet gerust op. “Wij willen dat de kwaliteit van leven van de cliënt gewaarborgd blijft en dat medezeggenschap goed wordt geregeld”, aldus Terlouw. Hij eindigde zijn verhaal met een dringende oproep. “Kom op voor uw kind of broer of zus. Trek de wethouder of ambtenaar van uw gemeente aan de jas. Bundel uw krachten, sluit u aan bij een verwantenraad. Vorm een netwerk en laat van u horen!”
Amerpoort nov 2013 def 1

Bekijk de Nieuwe werkelijkheid

Amerpoort-bestuurder Paul Willems vertelde daarna wat de veranderingen in de zorg voor gevolgen hebben voor Amerpoort. “Met de begroting van 2014 hebben we al te maken met andere kaders dan in voorgaande jaren. De rek er uit. Het is duidelijk dat we naar een nieuwe werkelijkheid gaan en de komende jaren andere fundamentele keuzes moeten maken.”

Samen vormgeven

“Het is geen vrolijke boodschap”, aldus Paul Willems. “Maar dit is waar we voor staan.” Hij ondersteunde de oproep van Kansplus om samen met verwanten een geluid te laten horen richting de politiek (landelijk en lokaal) en gaf aan dat hij graag samen met de CCR vorm wil geven aan de nieuwe werkelijkheid. Alfons Klarenbeek (Programma Manager Transitie Amerpoort) liet vervolgens zien hoe Amerpoort zich voorbereid op de Wmo. Hij gaf concrete voorbeelden wat er kan veranderen voor een cliënt van Amerpoort en wat Amerpoort aan nieuwe initiatieven ontplooit.

Inspiratie

Na afloop van de lezingen maakten veel aanwezigen  van de gelegenheid gebruik om vragen te stellen.  Veel cliëntvertegenwoordigers wilden weten wat deze veranderingen nu concreet betekenen voor hun kind, broer of zus of cliënt. “Voor mij vormt dit een inspiratie om me actief te blijven in zetten voor de verwantenraad”, vertelde een moeder van cliënt van locatie Leemveld uit Soest. “We kunnen bovendien nog mensen gebruiken!” Een cliëntvertegenwoordiger van locatie Etrog gaf aan dat zij behoefte heeft om over dit onderwerp “nog een keer bijgepraat te worden, als bekend is wat er daadwerkelijk gaat gebeuren”.

 

 

Medezeggenschap in de verstandelijk gehandicaptenzorg en reorganisatieplannen van zorgorganisaties

 U hoort en leest ongetwijfeld veel over allerlei (aanstaande) maatregelen en bezuinigingen in de zorg. Bij meerdere instellingen vinden reorganisaties plaats, is de kwaliteit van zorg en dienstverlening in het geding en vallen ontslagen. Wij menen dat het van belang is vanuit het perspectief van mensen met een verstandelijke beperking uitermate alert en direct op te treden en de belangen zo scherp mogelijk voor het voetlicht te krijgen. Reden waarom wij enkele aandachtspunten voor de cliëntenraden hebben geformuleerd. Let u ook in deze hectische tijden op onze website  www.kansplus.nl en neemt u zo nodig contact op met ons Kennis -en adviescentrum (telefoonnummer 030 2363750 of email advies@kansplus.nl  voor advies.
Aandachtspunten-voor-cliëntenradendef.docxdef