Onafhankelijke cliëntondersteuning

Zowel in de WMO als in de WLZ is de beschikbaarheid van onafhankelijke cliëntondersteuning geregeld.

In de WMO moet de gemeente ervoor zorgen dat cliënten zich kunnen laten bijstaan door een onafhankelijke ondersteuner bij de voorbereiding en het voeren van belangrijke gesprekken. Bijvoorbeeld het gesprek met het CIZ (Centraal indicatieorgaan Zorg) om te beoordelen of uw verwant misschien voor WLZ-zorg in aanmerking komt, of bij het gesprek met een medewerker namens de gemeente om te kijken welke WMO-zorg voor uw verwant nodig is.
In de WLZ is geregeld dat het zorgkantoor ervoor moet zorgen dat u gebruik kunt maken van een onafhankelijke cliëntondersteuner bij de bespreking van het zorgplan.

KansPlus hecht grote waarde aan deze vorm van cliëntondersteuning. We zien drie belangrijke punten waarop de cliëntondersteuner een meerwaarde kan hebben:

  1. Het verhelderen van de zorgbehoefte. Natuurlijk voelt u als ouder of andere direct betrokkene het beste aan wat uw verwant nodig heeft. Maar we hebben allemaal onze blinde vlekken. Soms zien we dingen over het hoofd en denken we dat ons kind meer of misschien wel minder zorg nodig heeft dan hij daadwerkelijk nodig heeft. We zijn blij met wat hij allemaal zelf kan, en vergeten daarbij wel eens dat hij dat vooral kan dankzij de ondersteuning die hij krijgt, of dat hij het minder goed kan als zijn dag niet zo lekker verloopt. In het aangeven van de benodigde zorg en ondersteuning moeten we daar rekening mee houden. Een goede ondersteuner kan u dan helpen een goed beeld te vormen.
  2. Inzicht geven in wat mogelijk is. Individuele verwanten / vertegenwoordigers weten niet altijd welke mogelijkheden er zijn. Niet alleen welke zorgproducten mogelijk zijn, maar ook welke ruimte er zit in de regelgeving en welke verschillende begeleidingsvormen er zijn om uw verwant te begeleiden als hij een meer complexe begeleidingsbehoefte heeft. De cliëntondersteuner heeft dit inzicht wel en kan u hiermee dus op weg helpen goede zorg te organiseren.
  3. Ondersteuning tijdens gesprekken. Ondanks al hun ervaringsdeskundigheid voelen verwanten / vertegenwoordigers zich in gesprekken met zorgprofessionals niet altijd gezien en gehoord. Te gemakkelijk wordt soms gezegd dat iets niet kan of niet goed is voor de verwant die zorg nodig heeft. Een deskundig steuntje in de rug tijdens die gesprekken kan daarom zeer welkom zijn.

Over de interpretatie van het begrip onafhankelijk wordt verschillend gedacht. Voor ons betekent het dat de ondersteuner

  • niet in dienst is van de financier van de zorg (gemeente of zorgkantoor)
  • geen deel uit maakt  van het team dat verantwoordelijk is voor het leveren van de zorg
  • niet in dienst is van de zorgaanbieder die verantwoordelijk is voor de zorg

Het meest ideale is dat u zelf kunt beslissen wie u als cliëntondersteuner bij u wilt hebben. U kunt natuurlijk kiezen voor iemand uit uw persoonlijke netwerk die het gratis wil doen. Maar als daar geen geschikte persoon is te vinden moeten de gemeente of het zorgkantoor voor een betaalde ondersteuner zorgen. Op dit moment wordt in veel plaatsen de onafhankelijke cliëntondersteuning geboden door MEE of Zorgbelang. Veel gemeenten en zorgkantoren hebben daarvoor met deze organisaties een contract afgesloten.  Hier kunt u daar meer over lezen.

KansPlus is nog niet tevreden over hoe het op dit moment gaat met de onafhankelijke cliëntondersteuning. Op veel plaatsen is de cliëntondersteuner niet onafhankelijk, omdat deze deel uitmaakt van het wijkteam dat ook verantwoordelijk is voor de organisatie en soms zelfs voor het bieden van de zorg. Ook worden mensen door gemeenten en zorgkantoren nog onvoldoende gewezen op de mogelijkheid van de cliëntondersteuning. Bij het CIZ werd bijvoorbeeld geconstateerd dat 70% van de mensen die daar komen niet wisten dat ze een cliëntondersteuner mee hadden kunnen vragen.

Niet alleen KansPlus is nog niet tevreden. De zorgkantoren zelf hebben ook evaluatieonderzoek gedaan naar hoe de cliëntondersteuning in de praktijk verloopt. In het verslag hierover worden de nodige verbeterpunten aangegeven.. Hier kunt u dat verslag lezen.