Gezocht! Praktijkvoorbeelden van zorg in het ziekenhuis aan mensen met een (complexe) verstandelijke en/of lichamelijke beperking

In het kader van een verkennend onderzoek dat Significant Public in opdracht van het Ministerie van VWS uitvoert naar de zorg in het ziekenhuis aan mensen met een complexe verstandelijke en/of lichamelijke beperking, zijn zij op zoek naar praktijkvoorbeelden rondom dit thema.

Het onderzoek heeft als doel om te inventariseren welke knelpunten er zijn wanneer mensen met een verstandelijke en/of lichamelijk beperking (herhaaldelijk en/of langdurig) worden opgenomen in het ziekenhuis. Daarnaast willen ze goede voorbeelden ophalen en aanbevelingen meegeven.

Zij zijn op zoek naar:
(Ouders en naasten van) mensen met een (complexe) verstandelijke en/of lichamelijke beperking die hier (veelvuldig) mee te maken hebben (gehad) en hun ervaringen met ons willen delen.

Aanmelden kan via eline.reiff@significant.nl tot 1 februari 2020.
Gelieve uw naam, telefoonnummer en korte beschrijving van uw situatie naar hen te sturen.
Gegevens en informatie die worden gedeeld, worden anoniem verwerkt. De resultaten van het onderzoek zullen geenszins te herleiden te zijn tot een individueel persoon.
Mocht u naar aanleiding van deze oproep vragen hebben, kunt contact opnemen met Eline Reiff via eline.reiff@significant.nl of 06-82906068.

Lokale netwerkbijeenkomsten

Lokale belangenbehartiging voor mensen met een verstandelijke beperking is erg belangrijk. Dit geldt over de volle breedte van mensen met een ernstige meervoudige beperking tot mensen met een lichte verstandelijke beperking en mensen met bijkomende problematiek, zoals bijvoorbeeld autisme. De lokale belangenbehartiging is niet alleen omdat de gemeente in het kader van de Wmo verantwoordelijkheid heeft voor de zorg voor mensen die geen intensieve zorg en ondersteuning nodig hebben. Maar ook voor mensen die intensieve zorg nodig hebben vanuit de Wlz zien we dat besluiten die belangrijk zijn voor hun dagelijkse kwaliteit van leven lokaal genomen worden: door bestuurders en managers van zorginstellingen. Voor kinderen die naar school gaan in het speciaal onderwijs of in het passend onderwijs zijn het de schoolbestuurders en lokale samenwerkingsverbanden die belangrijke besluiten nemen.

Voor slagvaardige collectieve belangenbehartiging op dit niveau is het belangrijk dat belangenbehartigers uit verschillende domeinen en organisaties elkaar af en toe kunnen ontmoeten om ervaringen en kennis te delen. En ook om te ontdekken waar gelijke belangen liggen en het goed kan zijn om samen op te trekken.

Om deze ontmoeting mogelijk te maken organiseren KansPlus en Sien in een zestal regio’s van het land netwerkbijeenkomsten voor mensen die actief zijn in de lokale belangenbehartiging voor mensen met een verstandelijke beperking. Voor deze bijeenkomst gaan uitnodigingen naar leden van cliëntenraden bij zorginstellingen, medezeggenschapsraden in het (speciaal) onderwijs, adviesraden sociaal domein, ouderinitiatieven en andere lokale belangenorganisaties. Ook mensen die niet in een georganiseerd verband actief zijn in de belangenbehartiging zijn uiteraard van harte welkom.

Voor deze bijeenkomsten worden ook leden van de gemeenteraden uitgenodigd, zodat er een directe verbinding kan ontstaan tussen de belangenbehartigers en de mensen die op lokaal niveau politiek verantwoordelijk zijn voor de zorg en ondersteuning.

Thema

Een belangrijk onderwerp dat op de bijeenkomst aan de orde zal komen is de uitwerking van het VN-verdrag voor mensen met een beperking. We merken dat bij de uitwerking van dat verdrag vooral gekeken wordt naar mensen met een fysieke beperking en dat er weinig wordt nagedacht over wat dit verdrag kan betekenen voor mensen met een verstandelijke beperking; zeker niet voor mensen met een ernstige verstandelijke beperking. In 2018 is hierover een manifest opgesteld door 15 VG belangenorganisaties. Dit manifest willen we als uitgangspunt nemen om van gedachten te wisselen over mogelijkheden in uw eigen gemeente/regio om het verdrag zo uit te werken dat het op individueel niveau bijdraagt aan de zingeving van het bestaan en aan kwaliteit van leven.

Naast dit onderwerp is er uiteraard ook ruimte om eigen , lokale thema’s aan de orde te stellen. U kunt vooraf desgewenst aangeven over welke onderwerpen u graag meer wilt horen vanuit de doelgroep zelf.

De bijeenkomsten vinden plaats in de volgende regio’s:

Regio Datum en tijd Locatie
Groningen/Drenthe 25 februari, 19.30 – 21.30 uur De Schulp, Buizerdlaan 10 , Assen
Provincie Utrecht 24 februari, 19.30 – 21.30 uur Het Veerhuis, Nijemonde 4, Nieuwegein
Noord Holland (ten noorden van het Noordzeekanaal) 12 maart, 19.30 – 21.30 uur Wijkcentrum Mare Nostrum, Arubastraat 2  Alkmaar
Zuid Holland (ten noorden van de A12) 26 februari, 19.30 – 21.30 uur De Eendenkooi, Kooikersplein 1, Zoeterwoude
Noord Brabant (het gebied van Tilburg tot Bergen op Zoom) 3 maart, 19.30 – 21.30 Campanile hotel, Minervum 7090, Breda
Provincie Limburg 4 maart,19.30 – 21.30 uur Het Forum, Elmpterweg 50, Roermond

Voor een goede voorbereiding van de bijeenkomsten is het belangrijk dat u zich vooraf aanmeldt. U kunt daarbij zelf ook onderwerpen aangeven die graag aan de orde wilt hebben tijdens de bijeenkomst. U kunt zich aanmelden via deze link.

Voor vragen kunt u contact opnemen met p.vandesiepkamp@kansplus.nl.

Download links voor genoemde documenten:
Manifest VN verdrag voor mensen met een verstandelijke beperking
Het VN verdrag voor de rechten van mensen met een beperking: Handreiking voor cliëntenraden in de VG-sector

Handreiking Wet zorg en dwang voor ouderinitiatieven en zzp’ers

Op 1 januari 2020 is de Wet zorg en dwang (Wzd) in werking getreden voor mensen met een verstandelijke beperking en mensen met een psychogeriatrische aandoening (dementie). Ook bewoners van ouderinitiatieven kunnen hier mee te maken krijgen. Als er onvrijwillige zorg moet worden gegeven, moet er altijd een stappenplan worden gevolgd.

In opdracht van VWS heeft Naar-Keuze een handreiking geschreven voor ouderinitiatieven. In de handreiking wordt beschreven hoe bestuurders van ouderinitiatieven om kunnen gaan met de Wet zorg en dwang.  Ook heeft Naar-Keuze in opdracht van VWS een handreiking geschreven voor zzp’ers. In deze handreiking wordt beschreven hoe freelancers en zzp’ers om kunnen gaan met de Wet zorg en dwang. Wat moet er geregeld worden?
Op dit moment is nog niet helder hoe kosten betaald moeten worden die verbonden zijn aan de invoering van de Wzd. Er moet bijvoorbeeld een zorgverantwoordelijke (coördinator) worden aangesteld als er sprake is van onvrijwillige zorg. Echter; coördinatie van zorg mag officieel niet betaald worden met PGB. Het inschakelen van een Wzd-functionaris of externe deskundige ligt ook lastig. Deze vraagstukken worden nog nader door VWS uitgewerkt.

U vindt de digitale versie van de handreiking voor ouderinitiatieven  en de handreiking voor zzp’ers hier.

Gedrukt exemplaar
Wilt u de handreiking voor ouderinitiatieven per post ontvangen? Maak dan € 3,00 over op bankrekening NL 09 INGB 000 396 27 93 t.n.v. NAAR-KEUZE te BORNE o.v.v. handreiking Wzd voor ouderinitiatieven en uw naam en adresgegevens. Naar-Keuze stuurt u een gedrukte versie van de handreiking toe.

Drukversie
Van beide handreikingen beschikt Naar-Keuze over de drukversies. Wilt u zelf de handreiking laten drukken/kopiëren, stuur ons dan een mail. Dan ontvangt u via Wetransfer de drukversie.

Netwerk Rondom organiseert workshops over zorgtestament en sociaal netwerk

Wie zorgt er voor mijn kind als ik dit zelf niet meer kan? Wie gaat leuke dingen met hem of haar ondernemen, en zorgt ervoor dat hij of zij nog regelmatig de deur uit komt? Dit zijn vragen die ouders en aanverwanten van kinderen met een (verstandelijke) beperking steeds vaker stellen.

Netwerk Rondom kan helpen bij het in kaart brengen en eventueel uitbreiden van het sociale netwerk rondom uw kind. Zij begeleidt ook bij het opstellen van een zogenaamd ZorgTestament.
Ook in 2020 verzorgt Stichting Netwerk Rondom workshops voor ouders en verwanten van mensen met een (verstandelijke) beperking. Hieronder een overzicht van de workshops in januari en februari.

  • Vanaf 10 januari (4 vrijdagmiddagen) in Utrecht:
    Het maken van een overdraagbaar ZorgTestament
  • 27 januari in Utrecht:
    Versterken van het netwerk door gebruik te maken van sociale rollen
  • 3 februari in Utrecht:
    Introductieworkshop “ZorgTestament”

Voor uitgebreide informatie, zoals adressen, tijdstippen en extra uitleg over de verschillende workshops kunt u terecht op www.netwerkrondom.nl/agenda

Voor meer informatie en om u aan te melden kunt u mailen naar mariangeling@netwerkrondom.nl .

Op 21 maart organiseert EMB Nederland met Netwerk Rondom een bijeenkomst over ‘Wie neemt de zorg over als je dat als ouder niet meer kunt?’ Kijk op https://www.kansplus.nl/agenda/wie-neemt-de-zorg-over-als-je-dat-als-ouder-niet-meer-zelf-kunt-doen/. Binnenkort volgt meer informatie over deze bijeenkomst.

Brieven KansPlus-Sien en Ieder(in) aan relevante organisaties inzake ontheffing familie uit beschermingsbewind

Nieuwberichten in de Trouw en in ‘De Monitor’ in December 2019 over verzoeken van zorginstellingen familie te ontheffen uit hun positie als curator, bewindvoerder en mentor hebben ons en onze achterbannen dusdanig verontrust dat wij brieven hebben gestuurd aan relevante organisaties zoals de Raad voor de Rechtspraak, Het Ministerie van Justitie en Veiligheid, de Expertgroep Kantonrechters CBM (curatele, beschermingsbewindvoering en mentorschap) en de Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland.

Wij wachten de reacties af en houden u op de hoogte van de voortgang.

Brief aan CBM van Iederin-KansPlus en Sien

Brief aan Ministerie van JV van Iederin-KansPlus en Sien

Brief aan Raad voor de rechtspraak van Iederin-KansPlus en Sien

Brief aan VGN van Iederin-KansPlus en Sien

Veranderingen in de langdurige zorg vanaf 2020

Op 1 januari veranderen er een aantal zaken in de langdurige zorg. Op https://www.informatielangdurigezorg.nl/veranderingen/vanaf-2020  kunt u lezen wat deze veranderingen zijn.

Het gaat bijvoorbeeld om:

  • Deeltijdverblijf in de Wet langdurige zorg (Wlz)
    Deeltijdverblijf is een combinatie van thuis én in een instelling wonen. Nu hebben (ouders van) cliënten de keuze tussen thuis wonen (eventueel met logeeropvang) of voltijds in de instelling wonen. Vanaf 1 januari 2020 wordt een tussenvorm eenvoudiger: afwisselend een (deel van de) week thuis wonen en een (deel van de) week in een instelling verblijven. (https://www.informatielangdurigezorg.nl/veranderingen/vanaf-2020/deeltijdverblijf)
  • Vereenvoudiging hulpmiddelenzorg in Wlz-instellingen
    Hulpmiddelen voor cliënten die in een Wlz-instelling wonen worden nu vanuit vier regelingen geleverd: de Wlz, de Zvw, de Wmo 2015 en soms ook de WIA. Bovendien verschillen de regels voor cliënten met behandeling en cliënten zonder behandeling in de instelling. Deze ingewikkelde regelgeving wordt vereenvoudigd. (https://www.informatielangdurigezorg.nl/veranderingen/vanaf-2020/hulpmiddelenzorg-wlz)
  • ‘Wlz-indiceerbaren’ per 1-1-2020 over naar reguliere Wlz
    Mensen in de groep ‘Wlz-indiceerbaren’ krijgen nu zorg op basis van het Wlz-overgangsrecht. Zij hebben nog recht op de zorg volgens hun laatste indicatie van vóór de Wlz. Met het overgangsrecht werd voorkomen dat deze mensen er in zorg op achteruit zouden gaan. Dit overgangsrecht loopt tot 1 januari 2020. Het gaat om ongeveer 9.000 mensen.
    (https://www.informatielangdurigezorg.nl/veranderingen/vanaf-2020/einde-overgangsregeling-wlz-indiceerbaren)

Bron: https://www.informatielangdurigezorg.nl/veranderingen/vanaf-2020

KansPlus Jaarplan 2020

Versterking van de dienstverlening

Het jaarplan 2020 is een verdere uitwerking van het strategisch beleidsplan 2019-2023. In 2019 stond de versterking van de dienstverlening centraal. Dit blijft ook in 2020 zo. Uitgangspunt is dat de dienstverlening aansluit bij de wensen en behoeften van de achterban. Het Kennis-en adviescentrum beantwoordt graag al uw vragen. Vanuit de signaalrapportage van het Kennis- en adviescentrum maken wij op dat er veel behoefte is aan informatie over wet- en regelgeving. Op het gebied van curatorschap, erfrecht, wilsbekwaamheid. In 2020 zullen wij hier extra aandacht aan besteden door middel van artikelen in Pluspunt en (digitale) informatiebijeenkomsten.

In 2020 staat ook de inhoudelijke koers met enkele speerpunten centraal. Met name het kritisch volgen van de invoering van de Wet zorg en dwang zal onze aandacht vragen. Vooral de gevolgen voor cliënten en hun naasten. Wij gaan hier op diverse manieren aandacht aan besteden door informatie en voorlichting te geven. In 2020 zal ook de Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen 2018 ingevoerd worden (Wmcz 2018). Wij zullen de cliëntenraden hierover informeren en adviseren door middel van bijeenkomsten, trainingen en nieuw informatiemateriaal zoals een handreiking inspraak en modelreglementen.
In december 2020 vindt er weer een landelijk congres plaats voor leden van cliëntenraden. Ook voeren wij een project uit waarin familie en cliënten toegerust worden om inspraak te hebben in het nieuwe landschap van zeggenschap en medezeggenschap.

Een dynamische organisatie met ruimte voor ontmoeting en het delen van ervaringen

Van harte ondersteunen wij ook in 2020 onze ledengroepen. Het samen zoeken naar de continuering van de activiteiten van de ledengroepen staat voorop. Lokale activiteiten op het gebeid van vrijetijdsbesteding en lokale belangenbehartiging zijn essentieel en onmisbaar voor onze achterban.  Daarnaast moeten de besturen van de ledengroepen heldere informatie hebben over allerlei noodzakelijke administratieve processen die het werken met vrijwilligers faciliteren. Bijvoorbeeld vrijwilligersbeleid, regelementen, privacy, AVG, financiën.

Een inhoudelijke koers met een aantal speerpunten

Het betrekken van naasten bij de zorg en dienstverlening van mensen met een verstandelijke beperking vraagt de aandacht van ons allemaal en in het bijzonder van de Werkgroep implementatie familiebeleid. Naasten moeten mee kunnen praten over zaken die van invloed zijn op de kwaliteit van leven van hun familielid met een beperking. Dit vraagt versterking van de positie van naasten. KansPlus zet zich in voor de natuurlijke positie van naasten en de inzet van hun ervaringsdeskundigheid. De zorginstelling kan hierin bijdragen door een stevig en helder familiebeleid neer te zetten.

KansPlus zal zich ook in 2020 inzetten voor de landelijke en lokale belangenbehartiging. Actief volgen wij de ontwikkelingen en nemen wij plaats aan tafels waar de onderwerpen die van -grote- invloed zijn op het leven van mensen met een verstandelijke beperking besproken worden. Denk aan de Wet zorg en dwang en de bekostiging van de zorg. Lokaal is het van belang dat er een stevig netwerk gevormd wordt dat in een samenwerkingsverband belangrijke onderwerpen lokaal aan de orde kunnen stellen.

Mensen met een verstandelijke beperking worden steeds ouder en dit vraagt zorg en ondersteuning die toegesneden is op hun persoonlijke situatie, die aan snelle veranderingen onderhevig kan zijn.  Dit speelt op het gebied van leefstijl, gezondheid, maar ook op het gebied van woonomstandigheden. KansPlus blijft zich onverminderd inzetten voor deze doelgroep.
In het bijzonder steunen wij al jaren de zogenaamde Dementietafels en werken wij met veel partijen samen aan het herkennen van dementie bij mensen met een verstandelijke beperking. Helaas is de ervaring dat de diagnose niet altijd gesteld wordt en soms ook verkeerd gesteld. Voorlichting is van belang voor zowel professionals als naasten. Tot medio 2021 werken wij in een landelijk programma aan dit thema.

In 2020 zullen ook projecten uitgevoerd worden. We gaan door met ‘Zorgkaart’ waarin ervaringen opgehaald worden van cliënten en naasten over de eigen woongroep/zorginstelling, zodat er betere keuzes gemaakt kunnen worden. Ook gaan we verder met het geven van voorlichting in Makkelijk Nederlands over wetgeving. Dit voldeed in 2017 aan een grote behoefte van onze achterban.

KansPlus zal zich ook proactief bezinnen op nieuw aan te vragen projecten. Zij bieden mogelijkheden tot verdieping in een aantal onderwerpen die voor onze achterban van groot belang zijn.

Samenwerking

KansPlus streeft naar samenwerking en bundelt de krachten waar mogelijk graag met andere organisaties. In eerste instantie richten we ons op belangenorganisaties van en voor mensen met een verstandelijke beperking. Maar op gezamenlijke onderwerpen zal zeker ook samen opgetrokken worden met andere organisaties.

Deze samenvatting is een verkorte weergave van het jaarplan 2020.  Met onverminderde inzet en betrokkenheid van het bestuur, medewerkers en vrijwilligers van het landelijk bureau wordt uitvoering gegeven aan de visie en missie van KansPlus.

Als u meer wilt weten over de gehele inhoudelijke uitvoering dan nodigen wij u van harte uit het volledige jaarplan te lezen via deze link.

Jaarplan 2020-def

De zorg wordt beter als je alle perspectieven betrekt

In de december uitgave van de nieuwsmail  Zinnige Zorg Gehandicaptenzorg  van Zorginstituut Nederland is een interview met José Laheij, algemeen bestuurslid van KansPlus gepubliceerd.

In het artikel beantwoordt José Laheij drie vragen:

Wat is zinnige zorg voor u en waarom doet u mee?

Goede zorg begint met goede signalering en het gesprek. Zinnige Zorg – passende zorg vind ik persoonlijk een betere benaming – betekent altijd bijblijven en open staan voor de vraag ‘past de zorg nog?’ Die vraag moeten we blijven stellen. Dat is de kern. Daarbij is het belangrijk om naar alle levensterreinen te kijken. Gezondheid heeft namelijk ook te maken met je veilig voelen, erkenning en waardering krijgen en het hebben van vriendschappen bijvoorbeeld. Richtlijnen kunnen daarbij behulpzaam zijn, maar zijn niet voldoende. Vanuit die invalshoek dragen wij bij aan het Zinnige
Zorg-project. Het perspectief van de persoon met een lichte verstandelijke beperking (lvb) en diens omgeving staat daarbij centraal. De zorg wordt steeds ingewikkelder. Dat raakt ook mensen met een lvb. Veel mensen hebben we niet in beeld, dat is zorgwekkend. Ik geloof in de kracht van samenwerken, op alle terreinen. Daar wordt de zorg beter van.

Vanuit welke rol neem u deel aan Zinnige Zorg? Wie vertegenwoordigt u?

KansPlus is een belangennetwerk dat zich inzet voor een goed leven van de mens met een verstandelijke beperking. We nemen deel aan het Zinnige Zorg-project vanuit het perspectief van de persoon met een verstandelijke beperking én hun naasten. Laten wie die laatste groep niet vergeten, zij weten immers als geen ander waar winst in kwaliteit van leven te behalen is voor hun
familielid. Ook kunnen zij aangeven wat zij zelf willen en kunnen bijdragen. En mede benoemen wat de persoon met lvb zelf kan of wil leren. Zinnige (passende) zorg gaat ook over je weg kunnen vinden in de zorg. De zorg is complex georganiseerd en kent verschillende financieringen. Daar raak je al snel de weg. Daar raak je al snel de weg in kwijt. Ook
hier pleit ik weer voor samenwerking.

Hoe betrekt u uw achterban bij de Zinnige Zorg-projecten?

‘Wij zijn de achterban’. Alle medewerkers bij KansPlus zijn bekend en betrokken bij deze groep. We zijn regionaal georganiseerd. We stellen regelmatig vragen aan onze achterban via de website. De vragen die we stellen zijn concreet. ‘Wat gaat goed?’, ‘Wat gaat mis?’ en ‘Wat kan beter?’. Daar krijgen we altijd veel reacties op en ook onze telefoonlijn geeft inzicht in vraagstukken die er leven. Zo blijven we altijd bij. Ik ben dan ook een groot voorstander van inzet ervaringskennis en -deskundigheid, zowel van de cliënt als de naaste, zij weten als geen ander hoe het werkt. Het
bestuur van KansPlus wil graag een bijdrage leveren door samen in gesprek te gaan en de discussie te voeren vanuit deze perspectieven. Dat vinden we waardevol. We juichen de Zinnige Zorg-trajecten toe. De kracht is dat alle perspectieven aan tafel zitten. Samen kom je verder.

Via de volgende link kunt u het interview en de nieuwsmail lezen.

Nieuwsbrief Gehandicaptenzorg december 2019 nr.2

 

Stichting Klachten en Geschillen Zorgverzekeringen

De zorgpremies voor 2020 zijn bekend. Verzekerden kunnen veranderen van verzekering en van verzekeraar. Dit is niet eenvoudig.
De SKGZ, Stichting Klachten en Geschillen Zorgverzekeringen, is een Geschilleninstantie. Hun doel is problemen tussen consumenten en zorgverzekeraars op te lossen en te voorkomen. Alle zorgverzekeraars zijn bij hen aangesloten.

U kunt bij hen terecht met uw vraag of klacht over uw zorgverzekering, of de bescherming van persoonsgegevens door de zorgverzekeraar. Vragen of klachten kunnen bijvoorbeeld gaan over vergoedingen, premiebetalingen of hulpmiddelen.

De SKGZ heeft een aantal animaties gemaakt met tips over overstappen. Bijvoorbeeld met een tip over het overstappen met een machtiging.

Kijk op https://www.skgz.nl. U kunt daar ook meer informatie vinden en hoe zij te bereiken zijn.

 

19 november Wereld Toiletdag: Alkmaar is de meest toiletvriendelijke grote gemeente van 2019

Vandaag is het Wereld Toiletdag. Een dag waarop kansPlus, samen met 12 andere maatschappelijke organisaties verenigd in de Toiletalliantie, aandacht vraagt voor het tekort aan openbare toiletten.

De Maag Lever Darmstichting (MLDS), initiatiefnemer van de Toiletalliantie, heeft samen met de app HogeNood onderzoek gedaan onder de 50 grootste Nederlandse gemeenten naar de meest toiletvriendelijke gemeente. Dit heeft geresulteerd in een ranglijst die Alkmaar aanvoert, op de voet gevolgd door Amersfoort en Leeuwarden. Zij hebben daarmee de meeste openbare en opengestelde toiletten per inwoner.

Het toilettekort is nog te groot ondanks een toename ten opzichte van 2018 van ruim 1.500 toiletten in de app HogeNood (de grootste database van toiletten in Nederland met nu bijna 6.000 toiletten). Bij 189 gemeenten in Nederland is er zelfs helemaal geen toiletbeleid, zo blijkt uit gegevens van de MLDS en de Continentie Stichting NL (ook lid van de Toiletalliantie).

Hierdoor kunnen ruim 2 miljoen buik- en blaaspatiënten, maar ook vrouwen, gehandicapten, ouders met jonge kinderen, dagjesmensen en toeristen niet onbezorgd op pad. Bovendien worden vier op de tien patiënten bij hoge nood weleens geweigerd bij een toilet in winkels, horeca, supermarkten en overheidsgebouwen. Dit met als gevolg dat mensen de deur niet meer uit durven uit angst niet op tijd een toilet te vinden. Stress, schaamte en eenzaamheid vanwege een tekort aan toiletten kan met een goed toiletbeleid gewoon voorkomen worden.

Wie zijn de grote stijgers in de ranglijst?

Alphen aan den Rijn (van positie 41 naar 10), Dordrecht (van positie 43 naar 11) en Arnhem (van positie 33 naar 8) hebben de grootste stappen gemaakt in de ranglijst. Alphen en Dordrecht kregen beide tweeënhalf keer zoveel toiletten in een jaar tijd. In de eerste twee gemeenten kwam de impuls hiervoor van de gemeenteraad, in Arnhem van het Platform Binnenstad.

Leidschendam-Voorburg steeg relatief het hardste met bijna een verdriedubbeling in aantal toiletten: van 8 naar 22 toiletten in de database. Die gemeente werd vorig jaar bij 1Vandaag geconfronteerd met de laatste plek op de ranglijst en beloofde aan het tekort te werken. Daar hebben zij zich dus goed aan gehouden.

Hoe doen de grote steden het?

Amsterdam heeft 74 toiletten aan de database toegevoegd. Dat is de grootste toename in aantallen toiletten van alle grote gemeenten. Toch is de gemeente slechts één plekje gestegen: van 16 naar 15. Dit komt omdat andere gemeenten in aantallen toiletten per inwoner harder gestegen zijn. Rotterdam (van 20 naar 16), Den Haag (van 29 naar 39) en Utrecht (van 23 naar 24) hebben voor de komende jaren geld vrijgemaakt voor meer openbare toiletten in hun stad. In Amsterdam en Utrecht hebben bovendien dit voorjaar de gemeenteraden ingegrepen en opdracht gegeven om de toilettekorten sneller aan te pakken.

 Wie zijn de achterblijvers?

De drie gemeenten die onderaan bungelen zijn Oss, Roosendaal en Nissewaard, waarbij de laatste twee gemeenten er bovendien het afgelopen jaar geen enkel opengesteld toilet bij hebben gekregen. Ook de nummer één van vorig jaar Súdwest-Fryslân kreeg er geen enkel toilet bij en daalde daardoor naar de vijfde plek. De gemeenten Schiedam (van 13 naar 30) Groningen (van 12 naar 28) en Nijmegen (van 19 naar 31) zijn het hardste gedaald in de ranglijst. Zij zijn ingehaald zijn door gemeenten die meer toiletten aan de database hebben toegevoegd.

Gemengde reacties

Bernique Tool, directeur Maag Lever Darm Stichting: “Wij blijven ons onverminderd inzetten om het tekort aan openbare, toegankelijke toiletten onder de aandacht te brengen. Afgelopen jaar hebben we ruim 60 gemeenten, waaronder Alkmaar, Amsterdam en Utrecht, in beweging gekregen om hiermee aan de slag te gaan. Aparte vermelding verdient ook de inzet van onze vrijwilligers. Zo heeft onze ‘toiletambassadeur’ Sandra Gosseling samen met andere vrijwilligers ruim 60 toiletten in Oude IJsselstreek aan de database toegevoegd. Als dit ook een grote gemeente was geweest had deze in één klap bovenaan gestaan. Maar het probleem is daarmee helaas nog niet opgelost: nog teveel gemeenten negeren een toiletbeleid of denken dat het probleem zich vanzelf wel oplost. Onze droom is dat over vijf jaar overal voldoende toiletten zijn en iedereen onbezorgd en opgelucht op pad kan. Het is onverteerbaar dat mensen in een isolement raken vanwege een gebrek aan een zo elementaire basisvoorziening. ”

Hjalmar Duif, mede-eigenaar van App-vise en medebedenker van de app HogeNood: “We zien een steeds grotere stijging van het totaal aantal toiletten in onze app. Dat is goed nieuws! Wel blijven te veel gemeenten vertrouwen op de individuele winkelier of horecaondernemer, terwijl ze zelf het voortouw zouden moeten nemen. Als de gemeenten de regie nemen dan kunnen zij de openstelling van toiletten ook op de lange termijn garanderen.”

De Toiletnorm: iedere 500 meter een toilet

Uit eerder onderzoek van Ecorys, in opdracht van de MLDS, bleek dat een gebrek aan openbare toiletten één op de vier buik- en blaaspatiënten er regelmatig van weerhoudt om de deur uit te gaan. Eén op de drie blijft soms thuis, waarmee de meerderheid zich belemmerd voelt. Die angst blijkt niet ongegrond, want ruim tachtig procent zoekt wel eens tevergeefs naar een openbaar toilet. Meer dan de helft van de patiënten heeft bij aandrang binnen 5 minuten een toilet nodig. Slechts één op de zes patiënten vindt daadwerkelijk een toilet binnen die tijd. Daarom zou er in stadscentra en in verblijfsgebieden als parken om de 500 meter een toegankelijk toilet moeten zijn. Omdat we nog niet kunnen meten of een gemeente aan de Toiletnorm voldoet hebben we in de ranglijst gekeken naar hoeveel inwoners één toilet moet delen: hoe minder inwoners per toilet, hoe hoger een gemeente in de ranglijst staat.

Over de Toiletalliantie

In 2016 startte de MLDS samen met patiëntenverenigingen CCUVN, Stomavereniging, PDSB en SPKS het initiatief ‘waarkaniknaardewc.nl’. Op het platform kunnen gemeenten, horeca en winkeliers informatie vinden waarmee ze aan de slag kunnen in hun eigen omgeving. Inmiddels zijn meerdere maatschappelijke organisaties aangehaakt: Continentie Stichting NL, De Zonnebloem, gehandicaptenkoepel Ieder(in) en belangennetwerk KansPlus, ouderenbonden KBO-PCOB en KBO-Brabant, reizigersorganisatie Rover en Koninklijke NVVH-Vrouwennetwerk. De Toiletalliantie werkt nauw samen met de makers van de HogeNood-app, waar overheden en ondernemers hun toiletlocaties kunnen aanmelden zodat deze voor iedereen vindbaar worden.

Over het onderzoek

HogeNood verzamelt gegevens van openbare en opengestelde toiletten in Nederland. Voor het vierde jaar op rij analyseerden zij deze gegevens rondom Wereldtoiletdag en maakten zij een ranglijst over de toiletvriendelijkheid van de 50 grootste gemeenten. HogeNood gebruikt daarbij de voorlopige cijfers van het CBS voor inwoneraantal van 30 september 2019 en het aantal toiletten in de HogeNood-database op 31 oktober 2019 om het aantal inwoners per toilet te berekenen. Hoe minder inwoners een toilet met elkaar moeten delen, hoe hoger een gemeente op de ranglijst staat. In Alkmaar (nr. 1) delen 1500 inwoners een toilet, maar in Nissewaard (nr. 50) zijn er 6500 inwoners per toilet.

Kijk hier voor een duidelijke infographic met de laatste gegevens over openbare toiletten in Nederland.